Actualiteiten

Niet-ontvankelijkheid OM belastingzaak

De verdachte, die zich in de jaren '80 (vermoedelijk) bezighield met grootschalige hasjhandel, heeft in de jaren '90 verschillende belastingaanslagen gekregen met een astronomisch totaal van meer dan een half miljard gulden inclusief boetes. Deze aanslagen heeft hij gekregen omdat hij zijn (vermeende) inkomsten uit die hasjhandel niet had opgegeven. Deze aanslagen zijn later verminderd tot een kwart miljoen gulden. 

De strafrechter heeft hem voor de hasjhandel onder meer veroordeeld tot een langdurige gevangenisstraf en een geldboete van één miljoen gulden. De verdachte heeft deze boete niet betaald en moest daarom een jaar langer in de gevangenis zitten nadat hij zijn gevangenisstraf had uitgezeten.  

De Belastingdienst heeft ook de bevoegdheid om iemand vast te zetten als een belastingschuld niet wordt betaald. Dit heet 'lijfsdwang'. Daarnaast kan de Belastingdienst van een belastingschuldige eisen om inlichtingen te geven over zijn vermogen om met die inlichtingen te bezien of de belastingschuld toch betaald kan worden.  

Ook deze verdachte werd verplicht om inlichtingen te verstrekken, maar dat heeft hij altijd geweigerd. Daarom heeft de Belastingdienst via de civiele rechter lijfsdwang toegepast. Ondanks meerdere procedures tegen de Belastingdienst, heeft de verdachte in het kader van deze lijfsdwang weer een jaar in de gevangenis gezeten. En na dit jaar wilde de Belastingdienst nog steeds dat de verdachte de inlichtingen zou verstrekken.  

Het niet verstrekken van deze inlichtingen levert ook een strafbaar feit op en in het begin van deze eeuw is het OM een strafzaak tegen de verdachte begonnen.  

De rechtbank Amsterdam heeft de verdachte op 29 april 2004 wegens het opzettelijk niet verstrekken van de gevraagde inlichtingen veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van twee jaren. De verdachte heeft tegen dit vonnis hoger beroep ingesteld en heeft een verklaring ter grootte van elf ordners geschreven, waarin hij de inlichtingen verstrekt. De strafzaak werd desondanks voortgezet; de Belastingdienst was nog steeds niet tevreden. 

Het gerechtshof in Amsterdam heeft het OM op 5 november 2009 niet-ontvankelijk verklaard in deze strafzaak omdat er naar het oordeel van het hof al voldoende maatregelen tegen de verdachte waren genomen. De Hoge Raad heeft dit arrest echter vernietigd en de zaak terugverwezen naar het hof. De zaak lag nu opnieuw ter beoordeling voor aan het gerechtshof Amsterdam en op 28 oktober 2016 heeft het hof uitspraak gedaan. 

In deze zaak gaat het erom dat de Belastingdienst uiteindelijk de verzochte inlichtingen niet heeft gekregen en dit eerst civielrechtelijk heeft aangepakt met de toepassing van lijfsdwang voor de duur van een jaar en vervolgens strafrechtelijk wilde aanpakken met een vervolging.  

Het Nederlandse strafrecht kent het beginsel dat iemand niet tweemaal door de strafrechter mag worden gestraft voor hetzelfde feit. In deze zaak heeft de verdachte eerst een jaar in lijfsdwang gezeten en vervolgens moest hij van de strafrechter nog eens twee jaren de gevangenis in. Dit alleen omdat hij de Belastingdienst niet de verzochte inlichtingen wilde geven. Deze lijfsdwang is echter geen strafrechtelijke sanctie en is niet opgelegd door de strafrechter. Het is dus geen straf in de zin van ons strafrecht.  

Het Europese recht kent een ruimer beginsel en dat houdt in dat er niet twee maatregelen genomen mogen worden tegen één en dezelfde normovertreding als deze twee maatregelen met elkaar samenhangen en als beide maatregelen heel zwaar zijn.  

Het hof heeft geoordeeld dat het OM de verdachte niet mag vervolgen omdat hij voor dit strafbare feit in het kader van lijfsdwang al een jaar in de gevangenis heeft gezeten. Deze vrijheidsbeneming is hem opgelegd door een civiele rechter en daarom is er in deze zaak sprake van een uitzonderlijke samenloop van het civielrechtelijke en het strafrechtelijke traject, die op gespannen voet staat met het beginsel dat iemand niet tweemaal kan worden vervolgd en bestraft voor het begaan van hetzelfde feit. 

Dit bericht is geplaatst op Vrijdag 23 december 2016 .

Voor vragen over dit onderwerp kunt u contact opnemen met: