Actualiteiten

De Jacob-criteria en het ontnemingsrecht

Op 21 april 2017 heeft het gerechtshof in Den Haag beslist dat een veroordeelde een bedrag van € 4.721.203,-- aan de Staat moet betalen. Dit bedrag heeft hij wederrechtelijk verkregen omdat hij als feitelijk leidinggever van zijn bedrijf mensen heeft opgelicht. Hiervoor is hij in 2015 veroordeeld. Dit is een opmerkelijke uitspraak omdat een veroordeelde in beginsel alleen kan worden verplicht wederrechtelijk verkregen voordeel terug te betalen dat hij daadwerkelijk zelf heeft genoten. In deze zaak is het voordeel echter genoten door zijn bedrijf.  

Om dit mogelijk te maken heeft het gerechtshof de zogenoemde Jacob-criteria toegepast en geoordeeld dat sprake is van 'vereenzelviging' van de veroordeelde en zijn bedrijf.  

Die Jacob-criteria luiden dat de natuurlijke persoon volledige dan wel in belangrijke mate zeggenschap moet hebben over de rechtspersoon, dat hij over het vermogen van die rechtspersoon kon beschikken en het verkregen voordeel heeft kunnen strekken tot voordeel van de natuurlijke persoon. Deze criteria zijn gevormd in het arrest van de Hoge Raad van 6 februari 2007 (ECLI:NL:HR:2007:AZ4672).  

Op 10 juli 2007 heeft het gerechtshof Amsterdam deze criteria ook toegepast, maar daarbij ook bepaald dat er rekening moet worden gehouden met de vennootschaps- en dividendbelasting die eigenlijk betaald hadden moeten worden als het tot een onttrekking was gekomen. Daarom is in die zaak de betalingsverplichting verminderd met het bedrag dat betaald zou zijn aan genoemde belastingen.  

De rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft op 3 november 2016 in een ontnemingszaak waarin ons kantoor rechtsbijstand heeft verleend, eenzelfde constructie toegepast. In die zaak werden zowel de rechtspersoon als de natuurlijke persoon aangesproken voor hetzelfde wederechtelijk verkregen voordeel. De vordering tegen het bedrijf is afgewezen en aan de natuurlijke persoon is de verplichting opgelegd het wederrechtelijk verkregen voordeel te betalen aan de Staat, minus de eventueel te betalen vennootschapsbelasting.  

De rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft op 1 december 2016 de Jacob-criteria ook toegepast. Een natuurlijke persoon werd aangesproken op het voordeel dat zijn bedrijf had genoten.  

De Jacob-criteria zijn in het ontnemingsrecht nog vrij onbekend. De uitspraak van het gerechtshof Den Haag en de uitspraken van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant laten zien dat hierin verandering komt. Voor zowel bedrijven als natuurlijke personen die te maken krijgen met een ontnemingsvordering, bieden deze criteria ruimte om uitvoerig verweer te voeren, zoals bijvoorbeeld met betrekking tot belastingen die betaald zouden moeten worden. 

Dit bericht is geplaatst op Vrijdag 28 april 2017 .

Voor vragen over dit onderwerp kunt u contact opnemen met: