Actualiteiten

Vrije advocaatkeuze gemakkelijker

Dit is een enorme winst voor de vele mensen die een rechtsbijstandsverzekering hebben afgesloten bij een maatschappij die de rechtsbijstand door de eigen medewerkers laat verzorgen, inclusief advocaten die in dienstbetrekking staan tot die rechtsbijstands-verzekeraar. In vele polissen staat dat indien een procedure in rechte gevoerd moet worden, die verzekeraar, voor zover mogelijk, zelf de bijstand zal verlenen. Alleen indien ingevolge de voorwaarden of naar de mening van de verzekeraar een zaak aan een advocaat buiten de verzekeraar uitbesteed moet worden, heeft de verzekerde het recht deze naar eigen keuze aan te wijzen. 

Deze praktijk vindt evenwel geen genade in de ogen van het HvJ. Het hof kwam tot zijn oordeel in een zaak waarin iemand een vordering tot schadevergoeding wilde instellen tegen zijn voormalige werkgever, omdat die hem kennelijk onredelijk had ontslagen. Hij wilde daarover tegen die voormalige werkgever een gerechtelijke procedure voeren met bijstand van een door hem gekozen advocaat, terwijl zijn rechtsbijstandsverzekeraar de kosten van die rechtsbijstand zou moeten dragen. Deze stemde op zichzelf in met een procedure, maar was van mening dat de verzekeringsovereenkomst geen dekking bood voor de kosten van rechtsbijstand door een advocaat naar keuze van de verzekerde. De verzekeraar was daarom slechts bereid om zelf rechtsbijstand aan betrokkene te verlenen middels een door haar aan te wijzen eigen werknemer die geen advocaat was, mede omdat in de desbetreffende procedure rechtsbijstand niet verplicht was. 

De verzekerde nam met dit standpunt van de rechtsbijstandsverzekeraar geen genoegen en spande een kort geding aan, waarin hij vorderde dat deze zou worden veroordeeld om opdracht te geven aan een door de verzekerde aan te wijzen advocaat om hem in de procedure bij te staan en tevens diens kosten voor haar rekening te nemen. Helaas voor verzekerde werd die vordering door de voorzieningenrechter afgewezen, terwijl ook het gerechtshof in hoger beroep die uitspraak bekrachtigde. Het gerechtshof vond dat het recht op vrije advocaatkeuze niet reeds ontstaat door het besluit om ten behoeve van de verzekerde een procedure te voeren, maar dat daarvoor ook nodig is een besluit van de rechtsbijstandsverzekeraar dat de zaak door een externe rechtshulpverlener zal worden verleend. De verzekerde ging van die uitspraak in cassatie bij de Hoge Raad (HR) en beriep zich op een Europese richtlijn, waarin staat dat de overeenkomst inzake rechtsbijstandsverzekering uitdrukkelijk moet bepalen dat de verzekerde vrij is om een advocaat of andere persoon, die volgens het nationale recht gekwalificeerd is, te kiezen indien een zodanig persoon wordt gevraagd de belangen van de verzekerde in een gerechtelijke of administratieve procedure te verdedigen. De HR heeft op haar beurt aan het HvJ te Luxemburg gevraagd of het op grond van de desbetreffende Europese richtlijn toegestaan is dat rechtsbijstandsverzekeraars, die op grond van hun polisvoorwaarden de rechtsbijstand in gerechtelijke of administratieve procedures door eigen werknemers laat plaatsvinden, ook nog als voorwaarde stellen dat de kosten van rechtsbijstand van een door de verzekerde vrij gekozen advocaat slechts onder de dekking vallen, indien de verzekeraar van mening is dat de behandeling van de zaak aan een externe rechtshulpverlener moet worden uitbesteed. 

Het HvJ vindt dat de vrije advocaatkeuze van de verzekerde niet mag worden beperkt tot situaties waarin de rechtsbijstandsverzekeraar besluit dat een externe rechtshulpverlener in de arm moet worden genomen, nu dat in strijd zou zijn met de doelstelling van die richtlijn, te weten de belangen van verzekerden ruim te beschermen. Het maakt daarbij niet uit of in geval een procedure moet worden gevoerd, rechtsbijstand verplicht is of niet. Wel kunnen rechtsbijstandsverzekeraars in bepaalde gevallen beperkingen stellen aan de kosten die zij vergoeden. Die beperking mag echter weer niet zover gaan, dat het voor de verzekerde in de praktijk onmogelijk wordt een redelijke advocaatkeuze te maken. Indien zich zo'n situatie in de toekomst zou voordoen, kan de rechter worden ingeschakeld, aldus het HvJ. 

Met deze uitspraak kunnen rechtsbijstandsverzekerden veel eerder dan thans het geval is, besluiten de zaak op kosten van de rechtsbijstandsverzekeraar te laten behandelen door een advocaat van eigen keuze. Hoewel deze uitspraak betrekking heeft op een situatie waarin een procedure moest worden gevoerd, kan daaruit, gezien de ruime bewoordingen, tevens worden afgeleid dat ook, voorafgaand daaraan, sprake dient te zijn van een vrije advocatenkeuze, nu het HvJ immers vaststelt dat de vrije advocaatkeuze van de verzekeringnemer niet kan worden beperkt tot situaties, waarin de verzekeraar besluit dat een externe rechtsbijstandsverlener in de arm moet worden genomen. 

De prijs die voor deze verruiming van de mogelijkheid tot het op kosten van de rechtsbijstandsverzekeraar inschakelen van een advocaat mogelijk zal moeten worden betaald, zal verhoging van de verzekeringspremie zijn. Daar staat dan ook wel wat tegenover. 

Dit bericht is geplaatst op Woensdag 13 november 2013 .

Voor vragen over dit onderwerp kunt u contact opnemen met: